Архив рубрики: Մայրենի

Պոչատ աղվեսը

Աղվեսն իր պոչը թողեց թակարդում և միտք արեց, թե ոնց ապրի աշխարհում այդպես խայտառակված։

Եվ որոշեց մյուս աղվեսներին էլ համոզել, որ ձեռք քաշեն իրենց պոչերից։ Նա բոլոր աղվեսներին հավաքեց և սկսեց նրանց գլխին քարոզ կարդալ, որ կտրեն իրենց պոչերը, նախ՝ որովհետև գեղեցիկ չեն, և երկրորդ՝ ավելորդ բեռ են։ Բայց մի աղվես պատասխանեց․

-Է՜, բարեկա՛մս, դու մեզ այդ խորհուրդը չէիր տա, եթե դրանից օգուտ չունենայիր։

Աթաբեկ ԽՆԿՈՅԱՆ (Խնկո Ապեր)

Փախավ աղվեսը,
Փախավ թակարից,
Բայց պոչի կեսը
Թողեց նա ներսը։
Այդպես պոչատ,
Պոչից անջատ,
Գնաց, հասավ ընկերներին․
-Այ, ձեզ մատաղ, ես ձեր գերին․
Դեն գցեցեք ձեր պոչերը։
Ինչու՞ են պետք այդ փրչերը։
Իրանք զարդ չեն ու զարդարանք,
Այլ մեր գլխին պատիժ, փորձանք՝
Գետնի ավել,
Վազքի փախան,
Մեզ անվայել,
Ավելորդ բան։
Այդտեղ մի ծեր, վարպետ աղվես
Ասաց նրան․- Ապրես, ապրես,
Այ ծակամուտ թոռիս թոռը,
Էդքան չեն տա խելքի զոռը․
Բա քանի որ տեղն էր պոչդ,
Ինչու՞ չարիր դու այդ կոչդ։

Չորսից-հինգ նախադասությամբ վերլուծի՛ր առակը։ Վերլուծությունդ հրապարարակի՛ր։
Առակներում աղվեսը կորցնում է իր պոչը: Ու որպեսզի միայն ինքը չլինի անպոչ, մյուսներին ևս խորհուրդ է տալիս ազատվել պոչից:

Բնութագրի՛ր աղվեսին։
Աղվեսը խորամանկ է: Քանի որ ինքը կորցնում է պոչը, չի ցանկանում, որ մյուսներն էլ ունենան:

Խորհո՛ւրդ տուր պոչատ աղվեսին։
Պոչատ աղվես, քեզ խելոք պահիր և ազնիվ եղիր:

Այս առածներից որի՞ իմաստն է համապատասխանում առակի գաղափարին։
Աղվեսի դունչը խաղողին չհասավ, ասեց՝ խակ է։

Փոքրիկ իշխանը (հատված 2)

Մեծահասակները թվեր շատ են սիրում: Երբ նրանց պատմում ես, որ դու նոր բարեկամ ես ձեռք բերել, նրանք երբեք չեն հարցնում ամենագլխավորի մասին: Երբեք նրանք չեն ասի. «Իսկ ինչպիսի՞ ձայն ունի նա: Ինչպիսի՞ խաղեր է սիրում խաղալ: Թիթեռներ բռնո՞ւմ է, թե՞ ոչ»: Նրանք հարցնում են. «Քանի՞տարեկան է նա: Քանի՞ եղբայր ունի: Քաշն ինչքա՞ն է: Ինչքա՞ն է վաստակում նրա հայրը»: Եվ դրանից հետո երևակայում են, թե ճանաչեցին մարդուն: Երբ մեծահասակներին ասում ես՝ «Ես տեսա վարդագույն աղյուսից մի տուն, որի պատուհանին խորդենի կար, իսկ կտուրին՝ աղավնիներ», նրանք երբեք չեն պատկերացնում այդ տունը: Նրանց պետք է ասել. «Ես տեսա մի տուն, որ արժե հարյուր հազար ֆրանկ»: Եվ միայն այդ ժամանակ նրանք կբացականչեն. «Ինչպիսի՜ գեղեցկություն»: Ճիշտ այդպես, եթե նրանց ասես. «Ահա ձեզ ապացույցներ, որ, իրոք, Փոքրիկ իշխանը եղել է, որ նա շատ, շատ լավն էր, ծիծաղում էր և շատ էր ուզում գառնուկ ունենալ. իսկ ով ուզում է գառնուկ ունենալ, նա անպայման գոյություն է ունեցել»: Եթե այսպես ասես, նրանք միայն ուսերը կթոթվեն ու ձեզ կնայեն այնպես, ինչպես կնայեին մի անգետ մանկիկի: Բայց եթե նրանց ասես՝ «Նա թռել եկել էր մի մոլորակից, որը կոչվում է № 612», դա նրանց կհամոզի, և նրանք քեզ այլևս չեն ձանձրացնի հարցերով: Ի՜նչ կարող ես անել, այդպես են մեծահասակները: Չարժե նրանցից նեղանալ: Երեխաները մեծահասակների նկատմամբ պետք է ներողամիտ լինեն:

Բայց մենք հասկանում ենք, թե ինչ բան է կյանքը, և ինչ խոսք, ծիծաղում ենք համարների ու թվերի վրա: Ես այս պատմվածքը սիրով մի կախարդական հեքիաթի նման կպատմեի: Ես կուզեի սկսել այսպես. «Կար-չկար մի գեղեցիկ իշխան կար: Նա ապրում էր մի մոլորակի վրա, որը իրենից մի քիչ էր մեծ, և նա սրտակից բարեկամ չուներ…»: Նրանք, ովքեր ճանաչեին կյանքը, կզգային, որ սա զուտ ճշմարտություն է: Ես ամենևին էլ չեմ ուզում որ իմ գիրքը կարդան միայն զվարճության համար: Իմ սիրտը ցավից ճմլվում է, երբ ես հիշում եմ իմ փոքրիկ բարեկամին, և ինձ համար հեշտ չէ նրա մասին պատմելը: Արդեն վեց տարի է անցել այն օրից, ինչ նա և իր գառնուկը հեռացել են ինձանից: Ես նրա մասին ուզում եմ պատմել, որպեսզի չմոռանամ նրան: Շատ տխուր բան է, երբ բարեկամներին մոռանում են: Բոլորը չէ, որ բարեկամ ունեն: Եվ ես վախենում եմ, թե կդառնամ մեծահասակների նման, իսկ նրանք թվերից բացի ոչնչով չեն հետաքրքրվում:

  1. Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դու՛րս գրիր այդ բառերը՝ լրացնելով բաց թողած տառերը:
    եղբայր, հարյուր, հեքիաթ, պատմվածք
  2. Ի՞նչ է նշանակում երևակայել բառը.
    ա/ պատկերացնել
  3. Գրի՛ր տրված բառերի հոմանիշները.
    ա/ գեղեցիկ-սիրուն
    բ/ շատ-լիքը
    գ/կախարդական-գերբնական
    դ/ մեծ-խոշոր
  4. Տրված բառերից որի՞ դիմաց է սխալ նշված նրա տեսակը.
    գ/ գեղեցկություն – պարզ
  5. Տեքստում հանդիպող հետևյալ բառերից ո՞րն է գործածված եզակի թվով.
    դ/ իշխան
  6. Տրված բառերից յուրաքանչյուրի դիմաց նշված է, թե ինչ խոսքի մաս է: Ո՞ր տարբերակում է սխալ նշված.
    բ/ տխուր — գոյական
  7. Փակագծերում նշված բայերը համապատասխանեցրո՛ւ տեքստին։
    հասկանում ենք, հիշում եմ, ճանաչեին, վախենում եմ
  8. Տրված նախադասության մեջ գտի՛ր ենթական և ստորոգյալը:
    Իշխանիկը ապրում էր մի փոքրիկ մոլորակի վրա:
    ենթակա ՝ Իշխանիկը
    ստորոգյալ՝ ապրում էր
  9. Տեքստից դուրս գրի՛ր մեկական պատմողական և հարցական նախադասություն:
    Բայց մենք հասկանում ենք, թե ինչ բան է կյանքը, և ինչ խոսք, ծիծաղում ենք համարների ու թվերի վրա:
    Ինչպիսի՞ խաղեր է սիրում խաղալ: Թիթեռներ բռնո՞ւմ է, թե՞ ոչ:
  10. Տեքստում ընդգծված նախադասության մեջ բաց է թողնված մեկ կետադրական նշան: Լրացրու՛:
  11. Ի՞նչ են շատ սիրում մեծահասակները:
    թվեր
  12. Ի՞նչ էին հարցնում մեծահասակները նոր բարեկամի մասին:
    Հարցնում էին, թե քանի տարեկան է, քանի՞ եղբայր ունի: Քաշն ինչքա՞ն է: Ինչքա՞ն է վաստակում նրա հայրը:
  13. Ինչո՞ւ Փոքրիկ իշխանի մասին պատմելը հեշտ չէր.
    դ/հեղինակի սիրտը ճմլվում էր
  14. Ինչո՞ւ էր հեղինակը վախենում մեծահասակների նման դառնալուց.
    գ/մեծահասակները թվերից բացի ոչնչով չէին հետաքրքրվում
  15. Դու՛րս գրիր այն հատվածը, որտեղ գրված է, որ երեխաները պետք է հասկանան և ներեն մեծերին:
    Ի՜նչ կարող ես անել, այդպես են մեծահասակները: Չարժե նրանցից նեղանալ: Երեխաները մեծահասակների նկատմամբ պետք է ներողամիտ լինեն:

Փոքրիկ իշխանը (հատված)

Ես շատ ուշ հասկացա, թե նա որտեղից էր եկել: Փոքրիկ իշխանն անընդհատ հարցեր էր տալիս, իսկ իմ հարցերը կարծես չէր լսում: Ինձ համար ամեն ինչ հետզհետե պարզ դարձավ պատահական և հենց այնպես ասված նրա խոսքերից: Այսպես, երբ փոքրիկ իշխանն առաջին անգամ տեսավ իմ ինքնաթիռը, հարցրեց ինձ. -Սա ի՞նչ առարկա է: -Սա առարկա չէ: Սա թռչում է: Սա ինքնաթիռ է: Իմ ինքնաթիռը:
Եվ ես հպարտ-հպարտ հասկացրի նրան, որ թռչել գիտեմ:
-Ո՞նց թե,- բացականչեց նա,- դու երկնքի՞ց ես իջել: -Այո՛,- համեստորեն պատասխանեցի ես: -Ի՜նչ ես ասում, շատ հետաքրքիր է…
Եվ փոքրիկ իշխանն այնքա՜ն գեղեցիկ, այնքան զրնգուն ծիծաղեց, որ տրամադրությունս լրիվ փչացավ: Ես չեմ սիրում երբ իմ ձախորդություններին անլուրջ են վերաբերվում: Հետո նա ավելացրեց. -Ուրեմն դու էլ ես երկնքից իջել: Իսկ ո՞ր մոլորակից ես եկել:
Ինձ թվաց, թե ես կռահեցի նրա խորհրդավոր հայտնության գաղտնիքը և, առանց այլևայլության, հարցրի.
-Ուրեմն դու այլ մոլորակի՞ց ես եկել:
Բայց նա չպատասխանեց: Նա գլուխը մեղմորեն օրորում էր՝ հայացքը չկտրելով իմ ինքնաթիռից.
-Հնարավոր չէ. դու սրանով չէիր կարող շատ հեռվից գալ…
Նա ընկավ երազանքների գիրկը, և դա երկար տևեց: Այնուհետև, գրպանից հանելով իմ նկարած գառնուկը, սկսեց խորասուզված հիանալ իր գանձով:
Չեք կարող պատկերացնել, թե որքան ինձ հետաքրքրեց «այլ մոլորակների» մասին նրա կիսախոստովանությունը: Եվ ես փորձեցի որքան հնարավոր է շատ բան իմանալ: -Որտեղի՞ց ես եկել, սիրելի՛ մանչուկ: Որտե՞ղ է քո տունը: Ո՞ւր ես ուզում տանել իմ գառնուկին: Երկար ու լուռ մտորելուց հետո նա պատասխանեց. -Լավ արեցիր, որ ինձ արկղ տվիր. գիշերներն իմ գառնուկը հենց նրա մեջ էլ կքնի: -Դե իհարկե՛: Եվ եթե դեմ չես, քեզ կտամ նաև մի պարան, որպեսզի ցերեկվա ժամերին նրան կապես: Ցից էլ կտամ: -Նրան կապե՞մ… Դու էլ հո չասի՜ր: -Ախր, եթե չկապես, գառնուկը կարող է գնալ՝ ուր խելքին փչի, ու մի տեղ կկորչի…
Եվ իմ բարեկամը նորից զրնգուն ծիծաղեց. -Բայց ո՞ւր կարող է գնալ: -Ուր խելքին փչի: Կգնա ուղիղ, մինչև…
Փոքրիկ իշխանը լուրջ տեսքով ընդհատեց ինձ. -Ոչինչ, թող գնա, իմ տունը շա՜տ փոքր է:
Նա կարծես մի քիչ տխրեց, հետո շարունակեց. -Եթե անընդհատ ուղիղ գնաս, շատ հեռու չես գնա…

  1. Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դու՛րս գրիր այդ բառերը՝ լրացնելով բաց թողած տառերը:
    դարձավ, գաղտնիք, փորձեցի, խորհրդավոր
  2. Ի՞նչ է նշանակում անընդհատ բառը.
    ա/ չընդհատվող
  3. Դու՛րս գրիր թավ և ընդգծված բառերի հականիշները.
    գեղեցիկ-տգեղ
    պարզ-բարդ
    երկար-կարճ
    ուղիղ-շեղ
  4. Տրված բառերից որի՞ դիմաց է սխալ նշված նրա տեսակը:
    դ/ տուն – ածանցավոր:
  5. Տրված բառերը դարձրո՛ւ հոգնակի.
    ա/ հարցեր
    բ/ նկարներ
    գ/ գառներ
    դ/ մոլորակներ
  6. Տրված բառերից յուրաքանչյուրի դիմաց նշված է, թե այն ինչ խոսքի մաս է: Ո՞րն է սխալ.
    դ/ փոքրիկ — թվական
  7. Դու՛րս գրիր տեքստի մեջ փակագծերում առնված բայերը և դի՛ր անհրաժեշտ ձևով (համապատասխանեցրո՛ւ տեքստին):
    տեսավ, ընկավ, կապես, տխրեց
  8. Տրված նախադասության մեջ գտի՛ր ենթական և ստորոգյալը:
    Նա գլուխը մեղմորեն օրորում էր:
    ենթակա նա
    ստորոգյալ օրորում էր
  9. Տեքստից դու՛րս գրիր մեկական հարցական և բացականչական նախադասություն:
    Ուրեմն դու այլ մոլորակի՞ց ես եկել:
    Եվ փոքրիկ իշխանն այնքա՜ն գեղեցիկ, այնքան զրնգուն ծիծաղեց, որ տրամադրությունս լրիվ փչացավ:
  10. Տեքստում ընդգծված նախադասության մեջ բաց է թողնված մեկ կետադրական նշան: Լրացրո՛ւ :
    Ես չեմ սիրում, երբ իմ ձախորդություններին անլուրջ են վերաբերվում:
  11. Դո՛ւրս գրիր փոքրիկ իշխանի ծիծաղը բնութագրող բառերը:
    գեղեցիկ, զրնգուն
  12. Ինչո՞ւ հեղինակի տրամադրությունը փչացավ.
    բ/նա չէր սիրում, որ իր ձախորդություններին անլուրջ էին վերաբերվում
  13. Փոքրիկ իշխանը ի՞նչ հարցրեց, երբ առաջին անգամ տեսավ ինքնաթիռը.
    Սա ի՞նչ առարկա է:
  14. Հեղինակի կարծիքով ̀ ո՞ւր կարող էր գնալ գառնուկը.
    Ուր խելքին փչի: Կգնա ուղիղ:
  15. Բացատրի՛ր «Ուղիղ գնաս, շատ հեռու չես գնա» միտքը:
    Հեռուն գնալու համար շեղ ու դժվարին ճանապարհ է պետք:

Թեստային աշխատանք

Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը։
Պայծառ արևը իր ոսկեգույն ճառագայթները տարածեց երկրի վրա։ Առաջին ճառագայթն ընկավ արտույտի վրա։ Նա թափ տվեց թևերը և անմիջապես դուրս թռավ բնից։ Երկրորդ ճառագայթը հավաբունն ընկավ կտուրի երդիկից։ Հավերը բարձր կչկչացին ու կուչ եկան։

Մի քանի նախադասությամբ ավարտի՛ր պատմությունը։
Նրանք չիգիտեին, որ ճառագայթից պետք չէ վախենալ, այլ պետք է այն վայելել ու տաքանալ:

Գրի՛ր, թե արևի ճառագայթներից ի՞նչ արեցին արտույտն ու հավերը։
Արտույտը թափ տվեց թևերը և անմիջապես դուրս թռավ բնից։
Հավերը բարձր կչկչացին ու կուչ եկան։

Տեքստից դո՛ւրս գրիր հոգնակի թվով բոլոր գոյականները։
Ճառագայթներ, թևեր, հավեր:

Տեքստից դո՛ւրս գրիր հոդակապով երկու բառ։
Հավաբույն, ոսկեգույն

Գրի՛ր տեքստում կանաչով ընդգծված բառի հոմանիշը։
Ճառագայթ-շող, ցոլք

Ո՞ր բառը ածանցավոր չէ։
Պատուհան

Կազմի՛ր տրված բառերի հոգնակին։
Տոնածառ- տոնածառեր
Դուռ- դռներ
Մատ- մատներ
Գառ -գառներ
Դասարան-դասարաններ
Կին -կանայք
Տիկին- տիկիններ
Պարոն- պարոններ

Գրի՛ր տրված բառերի հոմանիշները
Ինքնաթիռ-օդանավ
Ուրախ-զվարթ

Գրի՛ր տրված բառերի հականիշները։
Խելոք-հիմար
Ցածր-բարձր

Ո՞ր նախադասության մեջ կապույտով ներկված արտահայտությունը դարձվածք չէ։
Պատմում են, որ թագավորը իր գահակալության օրոք շատ բարի գործեր է կատարել։

Անհրաժեշտության դեպքում՝ գրի՛ր մեծատառով։
Սպիտակ ծով
սպիտակ նավ
Խոսրովի անտառ
կապույտ երկինք

Ինչպիսի՞ն է տրված նախադասությունն ըստ երանգի։
Օ՜, իմ չքնաղ, իմ հրաշալի դուստր, որքա՜ն գեղեցիկ ես դու։
բացակարացական

Տեքստից դո՛ւրս գրիր երկու պատմողական նախադասություն։
Երկրորդ ճառագայթը հավաբունն ընկավ կտուրի երդիկից։ Հավերը բարձր կչկչացին ու կուչ եկան։

Բազեն և ընտանի հավը

Պարսավում էր բազեն հավին ու ասում նրան.

— Ինչո՞ւ այդպես անշնորհակալ ես քո տիրոջ նկատմամբ, ինչո՞ւ ես զգուշանում նրանից։ Չե՞ս տեսնում ինձ, վայրենի լինելով հանդերձ, հենց որ տերս սուլում և կամ ձեռքի շարժումով կանչում է, անմիջապես մոտենում եմ նրան։ Իսկ դու թեև ազգուտակով ծնվել ու սնվել ես նրա տան մեջ, բայց խուսափում ես նրանից։

— Շամփուրն եմ հիշում, որովհետև մեզանից շատերին խորովեցին, իսկ բազեներից և ոչ մեկին։ Որքան որ ես հավ եմ տեսել շամփուրի վրա, ո՛վ թռչունների արքա, եթե դու գեթ մի բազե տեսնեիր, կարծում եմ, որ անդարձ կհեռանայիր մարդուց, և եթե հազար անգամ համոզեին ու բազում պարգևներ խոստանային, դարձյալ չէիր համաձայնի ենթարկվել նրա կանչին:

Առակը ցուցանում է, որ մինչև դիմացինի, հարևանի, ընկերոջ խնդիրը չիմանաս, չպետք է նրան մեղադրես:

Կամակոր թագավորը

Կամակոր թագավորը

Լինում է, չի լինում ̀ մի  կամակոր  թագավոր  է  լինում: Մի  օր  նա  կանչում է  իր  երկրի  բոլոր   դերձակներին  և  հրամայում, թե  ինձ  համար  մի  այնպիսի  վերմակ  կարեք, որ  հասակիս  համեմատ  լինի ̀ ոչ  երկար, ոչ  կարճ:Ոչ մի   դերձակ  չի  կարողանում  թագավորի  հրամանը  կատարել, բոլորի  գլուխներն  էլ  կտրել  է  տալիս:

Օրերից մի օր թագավորի մոտ մի դերձակ է գալիս:
— Թագավորն ապրած կենա, -ասում է նա, — ես քո ուզած վերմակը կկարեմ: Ոչ երկար կլինի, ոչ կարճ:
— Լավ, — ասում է թագավորը, — բայց տես, եթե մի փոքր երկար եղավ կամ կարճ, իմացած լինես ̀ գլուխդ կտրելու եմ:
-Համաձայն եմ, թագավորն ապրած կենա, թե չկարողացա ̀ գլուխս կտրի:
Դերձակը գնում է մի վերմակ կարում, դիտմամբ էլ մի քիչ կարճ է անում: Տանում է, դնում թագավորի առաջ: Փեշի տակ էլ թաքուն մի ճիպոտ է պահած լինում:
-Թագավորն ապրած կենա, — ասում է դերձակը ̀ գլուխ տալով, — քո ուզած վերմակը կարել եմ:Տես ̀ կհավանե՞ս:
-Տեսնենք հասակիս հարմա՞ր է, թե՞ ավել- պակաս, — ասում է թագավորն ու պառկում թախտին, վերմակը քաշում վրան:Վերմակը հազիվ ծնկներին է հասնում, ոտքերը բաց են մնում:
Դերձակն իսկույն փեշի տակից հանում է ճիպոտը և խփում թագավորի ոտքերին:
-Թագավորն ապրած կենա, — ասում է դերձակը, — ամեն մարդ իր վերմակի համեմատ պիտի ոտքը մեկնի:
Թագավորն ամիջապես ոտքերն իրեն է քաշում, թաքցնում վերմակի տակ:
Կամակոր թագավորն այլևս ոչինչ չի կարողանում ասել: Նույնիսկ մեծ –մեծ նվերներ է տալիս ու ճանապարհ դնում հնագետ դերձակին:

  1. Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դու՛րս գրիր այդ բառերը՝ լրացնելով բաց թողած տառերը:
    դերձակ, մարդ, թախտ, կարճ:

2.Ի՞նչ է նշանակում դերձակ բառը.
Նշանակում է հագուստ կարող անձ:

3.Ո՞ր դարձվածքի իմաստն է սխալ բացատրված.
դ/ ձեռք մեկնել — ձեռքով անել, հեռանալ

4.Տրված բառերից ո՞րն է ածանցավոր.
գ/ թագավոր

5.Ի՞նչ խոսքի մաս են տեքստում ընդգծված բառերը:
Երկիր, դերձակ-գոյական
երկար -ածական
ասել -բայ

6.Տեքստում ընդգծված նախադասաությունից դու՛րս գրիր երկու լրացում:
Անջիապես, վերմակի տակ

7.Տեքստից դու՛րս գրիր մեկական պատմողական և հարցական նախադասություն:
Դերձակը գնում է մի վերմակ կարում, դիտմամբ էլ մի քիչ կարճ է անում:
-Տեսնենք հասակիս հարմա՞ր է, թե՞ ավել- պակաս, — ասում է թագավորը:

8.Կետադրի՛ր հետևյալ նախադասությունը.
Դերձակը հասկացավ, որ թագավորը հիմար է:

9.Օգտագործելով տրված բառերը ̀ լրացրու՛ առած-ասացվածքները.
ա/ Ծաղիկը ծաղկին նայելով է բացվում:
բ/Թթու է, թան չի, ամեն մարդու բան չի:
գ/Մեջք –մեջքի որ տանք, սարեր շուռ կտանք:
դ/Արջից վախեցողը անտառ չի գնա:

10.Ի՞նչն է ստիպում թագավորին նման հրաման արձակել:
Թագավորին նման հրաման արձակել ստիպել էր թագավորի կամակորությունը:

11.Ի՞նչ հնարամտության է դիմում դերձակը:
Դերձակը հետը ճիպոտ է վերցնում, որով խփում է թագավորի ոտքին:

12.Ժողովրդական ո՞ր ասացվածքն է օգտագործված տեքստում:
Ոտքդ վերմակի չափով մեկնի

14.Կամակոր թագավորին պատժելու մի հնարք էլ մտածիր դու:
Ես կպահանջեիր, որ ինքը տար վերմակի չափսերը:

15.Ի՞նչպես ինքդ կվերնագրեիր տեքստը:
Հնարամիտ դերձակը

Տեքստային աշխատանք

Կարդա՛ և լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը։

Թրատամ վագրերը վաղուց արդեն գոյություն չունեն։ Նրանք ապրել են միլիոն տարի առաջ։ Դա վերջին մեծագույն սառցադաշտերի ժամանակաշրջանն էր։
Նրանց բնորոշ է մեկ յուրօրինակություն։ Թրատամ վագրերը շատ խոշոր ու երկար վերին ժանիքներ ունեն, որոնք մշտապես դուրս ցցված են եղել երախից։ Այդ պատճառով էլ նրա ծնոտները հատուկ կառուցվածք են ունեցել։
Թրատամ վագրի ժանիքները հուժկու և սարսափելի զենք էին։ Դրանք օգնում էին գիշատչին, որ սմբակավոր կենդանիներ որսա։ Միանգամայն հնարավոր է, որ թրատամ վագրը հարձակվել է նույնիսկ փղերի վիթխարի նախնիների վրա։

Դուրս գրի՛ր ընդգծված բառերը և բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։
Մեծագույն-խոշորագույն,
Եկար-ոչ կարճ
Վերին-վերևի մաս
Օգնել-մեկին լավություն անել, օժանդակել

Պատասխանի՛ր տեքստի հարցերին։
1.Ե՞րբ և ո՞ր ժամանակաշրջանում են ապրել թրատամ վագրերը։
Նրանք ապրել են միլիոն տարի առաջ։ Դա վերջին մեծագույն սառցադաշտերի ժամանակաշրջանն էր։
2․ Ո՞րն էր նրանց յուրօրինակությունը։ Դո՛ւրս գրիր տեքստի համապատասխան նախադասությունը։
Թրատամ վագրերը շատ խոշոր ու երկար վերին ժանիքներ ունեն:

  1. Ո՞րն էր թրատամ վագրերի զենքը։
    Թրատամ վագրի ժանիքները հուժկու և սարսափելի զենք էին։
  2. Ի՞նչ կենդանիներ էին որսում նրանք։
    Որսում էին սմբակավոր կենդանիներ:

Դո՛ւրս գրիր քեզ ամենից շատ հետաքրքրող հատվածը։
Թրատամ վագրերը շատ խոշոր ու երկար վերին ժանիքներ ունեն, որոնք մշտապես դուրս ցցված են եղել երախից։

Գրի՛ր կանաչով նշված բառերի հականիշները։
Մեծագույն-փոքրագույն,
Եկար-կարճ
Վերին-ստորին
Օգնել-խանգարել

Տեքստից դո՛ւրս գրիր երկուական գոյական, ածական և բայ։
Գոյական Ածական Բայ
Վագր երկար Օգնել
ժանիք խոշոր ցցվել

Տրված գոյականները դարձրո՛ւ ածականներ։
Հսկա-հսկայական
Գեղեցկություն-գեղեցիկ
Յուրօրինակություն-յուրօրինակ
Երկարություն-երկար
Հնություն-հին

Տրված բառերով բառակապակցություններ կազմի՛ր։
Թրատամ վագր
Վայրի կենդանի
Բարդ կառուցվածք
Սպիտակ սառցադաշտ

Գտի՛ր տրված նախադասության ենթական և ստորոգյալը։
Նրանք ապրել են։

Կետադրի՛ր նախադասությունը։
Միանգամայն հնարավոր է, որ թրատամ վագրը հարձակվել է նույնիսկ փղերի վիթխարի նախնիների վրա։

Տեքստից դո՛ւրս գրիր երկու պատմողական նախադասություն և դարձրո՛ւ հարցական։
Թրատամ վագրերը շա՞տ խոշոր ու երկար վերին ժանիքներ ունեն:
Հնարավո՞ր է, որ թրատամ վագրը հարձակվել է նույնիսկ փղերի վիթխարի նախնիների վրա

Տեքստային աշխատանք

Ուշադիր կարդա՛ , մանուշակագույնով լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը և նախադասությանը համապատասխանեցրու գործողություն ցույց տվող բառերը:

Առաջներում, երբ դեռ ժամացույց գոյություն չուներ, մարդիկ չէին կարողանում որոշել օրվա ժամը:
Շատ ժամանակ անց, ինչ-որ մեկը մի հրաշալի բան հորինեց: Երբ արևը փայլում էր, նա հարթ տարածության կենտրոնում մի փայտե ձող էր խրում և նշում, թե փայտի ստվերն ուր է ընկնում: Ստվերի դիրքը գետնի վրա փոխվում էր ճիշտ այնպես, ինչպես մեզ լավ ծանոթ ձեռքի ժամացույցի վրա սլաքն է տեղաշարժվում: Դրա օրինակով մարդիկ ստեղծեցին արևի ժամացույցը: Նրանք մի կլոր սկավառակի վրա թվեր էին նշում, իսկ կենտրոնում տեղադրում էին երկար ձող: Ձողի ստվերն ընկնում էր նշված թվի վրա՝ ցույց տալով ժամը:
Սակայն արևի ժամացույցը մի մեծ թերութություն ուներ. Այն անօգտագործելի էր ամպոտ օրերին և գիշերային ժամերին:
Տարիներ անց մարդիկ սկսեցին ժամը որոշել մոմի միջոցով: Մոմի վրա իրարից հավասար հեռավորության վրա գծեր էին անում և պատրույգը վառում: Մոմը այրվելով հաջորդ գծին էր հասնում որոշակի ժամանակում: Մոմի ժամացույցները նաև առաջին զարթուցիչներն էին: Կոշիկը ամրացվում էր մեխին, իսկ մեխը խրվում էր մոմի այն մասում, որ ժամին մարդը ցանկանում էր արթնանալ: Բնականաբար, երբ մոմը հալվելով հասնի մեխին, կոշիկը ցած կընկնի, և մարդն այդ ձայնից կարթնանա:
Ավելի ուշ հորինվեց ջրի ժամացույցը: Մի անոթի մեջ, որի տակ շատ փոքրիկ անցք էր բացված, ջուր էր լցվում: Երբ անոթը դատարկվում էր, հայտնի էր դառնում, թե ինչքան ժամանակ է անցել: Ապա ջուրը փոխարինեցին ավազով: Ավազը, ի տարբերություն ջրի, ոչ սառչում է, ոչ էլ գոլորշիանում: Շատ նեղ անցքով իրար միացած երկու գնդաձև անոթներից մեկի մեջ ավազ էր լցվում: Հաշվարկն արվում էր այնպես, որ մեկ ժամվա ընթացքում ավազը մի անոթից մյուսը լցվեր:
Ավազի ժամացույցը կարելի է տեսնել նաև մեր օրերում:
Հայտնի չէ, թե ով և երբ է հայտնագործել առաջին մեխանիկական ժամացույցը, բայց այսօր արդեն բոլորը ժամացույց ունեն և առանց դժվարության միշտ կարողանում են ժամը որոշել:

Ո՞րն է տեքստում հանդիպող թերություն բառի հականիշը: Ընդգծի՛ր ճիշտ պատասխանը:
առավելություն

Տեքստում հանդիպող ո՞ր բառն է նշանակում խորունկ աման:
անոթ

Տրված բառերից որի՞ դիմաց է սխալ գրված նրա տեսակը՝ ըստ կազմության:
ամպոտ- նախածանցավոր բառ

Ինչո՞ւ էր ավազի ժամացույցը ավելի հարմար, քան ջրինը: Կանաչով ներկի՛ր ճիշտ պատասխանը:
Ջուրը կարող է սառչել կամ գոլորժիանալ, իսկ ավազը՝ ոչ: