Архив за день: 19.05.2021

Փոքրիկ իշխանը (հատված 2)

Մեծահասակները թվեր շատ են սիրում: Երբ նրանց պատմում ես, որ դու նոր բարեկամ ես ձեռք բերել, նրանք երբեք չեն հարցնում ամենագլխավորի մասին: Երբեք նրանք չեն ասի. «Իսկ ինչպիսի՞ ձայն ունի նա: Ինչպիսի՞ խաղեր է սիրում խաղալ: Թիթեռներ բռնո՞ւմ է, թե՞ ոչ»: Նրանք հարցնում են. «Քանի՞տարեկան է նա: Քանի՞ եղբայր ունի: Քաշն ինչքա՞ն է: Ինչքա՞ն է վաստակում նրա հայրը»: Եվ դրանից հետո երևակայում են, թե ճանաչեցին մարդուն: Երբ մեծահասակներին ասում ես՝ «Ես տեսա վարդագույն աղյուսից մի տուն, որի պատուհանին խորդենի կար, իսկ կտուրին՝ աղավնիներ», նրանք երբեք չեն պատկերացնում այդ տունը: Նրանց պետք է ասել. «Ես տեսա մի տուն, որ արժե հարյուր հազար ֆրանկ»: Եվ միայն այդ ժամանակ նրանք կբացականչեն. «Ինչպիսի՜ գեղեցկություն»: Ճիշտ այդպես, եթե նրանց ասես. «Ահա ձեզ ապացույցներ, որ, իրոք, Փոքրիկ իշխանը եղել է, որ նա շատ, շատ լավն էր, ծիծաղում էր և շատ էր ուզում գառնուկ ունենալ. իսկ ով ուզում է գառնուկ ունենալ, նա անպայման գոյություն է ունեցել»: Եթե այսպես ասես, նրանք միայն ուսերը կթոթվեն ու ձեզ կնայեն այնպես, ինչպես կնայեին մի անգետ մանկիկի: Բայց եթե նրանց ասես՝ «Նա թռել եկել էր մի մոլորակից, որը կոչվում է № 612», դա նրանց կհամոզի, և նրանք քեզ այլևս չեն ձանձրացնի հարցերով: Ի՜նչ կարող ես անել, այդպես են մեծահասակները: Չարժե նրանցից նեղանալ: Երեխաները մեծահասակների նկատմամբ պետք է ներողամիտ լինեն:

Բայց մենք հասկանում ենք, թե ինչ բան է կյանքը, և ինչ խոսք, ծիծաղում ենք համարների ու թվերի վրա: Ես այս պատմվածքը սիրով մի կախարդական հեքիաթի նման կպատմեի: Ես կուզեի սկսել այսպես. «Կար-չկար մի գեղեցիկ իշխան կար: Նա ապրում էր մի մոլորակի վրա, որը իրենից մի քիչ էր մեծ, և նա սրտակից բարեկամ չուներ…»: Նրանք, ովքեր ճանաչեին կյանքը, կզգային, որ սա զուտ ճշմարտություն է: Ես ամենևին էլ չեմ ուզում որ իմ գիրքը կարդան միայն զվարճության համար: Իմ սիրտը ցավից ճմլվում է, երբ ես հիշում եմ իմ փոքրիկ բարեկամին, և ինձ համար հեշտ չէ նրա մասին պատմելը: Արդեն վեց տարի է անցել այն օրից, ինչ նա և իր գառնուկը հեռացել են ինձանից: Ես նրա մասին ուզում եմ պատմել, որպեսզի չմոռանամ նրան: Շատ տխուր բան է, երբ բարեկամներին մոռանում են: Բոլորը չէ, որ բարեկամ ունեն: Եվ ես վախենում եմ, թե կդառնամ մեծահասակների նման, իսկ նրանք թվերից բացի ոչնչով չեն հետաքրքրվում:

  1. Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դու՛րս գրիր այդ բառերը՝ լրացնելով բաց թողած տառերը:
    եղբայր, հարյուր, հեքիաթ, պատմվածք
  2. Ի՞նչ է նշանակում երևակայել բառը.
    ա/ պատկերացնել
  3. Գրի՛ր տրված բառերի հոմանիշները.
    ա/ գեղեցիկ-սիրուն
    բ/ շատ-լիքը
    գ/կախարդական-գերբնական
    դ/ մեծ-խոշոր
  4. Տրված բառերից որի՞ դիմաց է սխալ նշված նրա տեսակը.
    գ/ գեղեցկություն – պարզ
  5. Տեքստում հանդիպող հետևյալ բառերից ո՞րն է գործածված եզակի թվով.
    դ/ իշխան
  6. Տրված բառերից յուրաքանչյուրի դիմաց նշված է, թե ինչ խոսքի մաս է: Ո՞ր տարբերակում է սխալ նշված.
    բ/ տխուր — գոյական
  7. Փակագծերում նշված բայերը համապատասխանեցրո՛ւ տեքստին։
    հասկանում ենք, հիշում եմ, ճանաչեին, վախենում եմ
  8. Տրված նախադասության մեջ գտի՛ր ենթական և ստորոգյալը:
    Իշխանիկը ապրում էր մի փոքրիկ մոլորակի վրա:
    ենթակա ՝ Իշխանիկը
    ստորոգյալ՝ ապրում էր
  9. Տեքստից դուրս գրի՛ր մեկական պատմողական և հարցական նախադասություն:
    Բայց մենք հասկանում ենք, թե ինչ բան է կյանքը, և ինչ խոսք, ծիծաղում ենք համարների ու թվերի վրա:
    Ինչպիսի՞ խաղեր է սիրում խաղալ: Թիթեռներ բռնո՞ւմ է, թե՞ ոչ:
  10. Տեքստում ընդգծված նախադասության մեջ բաց է թողնված մեկ կետադրական նշան: Լրացրու՛:
  11. Ի՞նչ են շատ սիրում մեծահասակները:
    թվեր
  12. Ի՞նչ էին հարցնում մեծահասակները նոր բարեկամի մասին:
    Հարցնում էին, թե քանի տարեկան է, քանի՞ եղբայր ունի: Քաշն ինչքա՞ն է: Ինչքա՞ն է վաստակում նրա հայրը:
  13. Ինչո՞ւ Փոքրիկ իշխանի մասին պատմելը հեշտ չէր.
    դ/հեղինակի սիրտը ճմլվում էր
  14. Ինչո՞ւ էր հեղինակը վախենում մեծահասակների նման դառնալուց.
    գ/մեծահասակները թվերից բացի ոչնչով չէին հետաքրքրվում
  15. Դու՛րս գրիր այն հատվածը, որտեղ գրված է, որ երեխաները պետք է հասկանան և ներեն մեծերին:
    Ի՜նչ կարող ես անել, այդպես են մեծահասակները: Չարժե նրանցից նեղանալ: Երեխաները մեծահասակների նկատմամբ պետք է ներողամիտ լինեն:

Փոքրիկ իշխանը (հատված)

Ես շատ ուշ հասկացա, թե նա որտեղից էր եկել: Փոքրիկ իշխանն անընդհատ հարցեր էր տալիս, իսկ իմ հարցերը կարծես չէր լսում: Ինձ համար ամեն ինչ հետզհետե պարզ դարձավ պատահական և հենց այնպես ասված նրա խոսքերից: Այսպես, երբ փոքրիկ իշխանն առաջին անգամ տեսավ իմ ինքնաթիռը, հարցրեց ինձ. -Սա ի՞նչ առարկա է: -Սա առարկա չէ: Սա թռչում է: Սա ինքնաթիռ է: Իմ ինքնաթիռը:
Եվ ես հպարտ-հպարտ հասկացրի նրան, որ թռչել գիտեմ:
-Ո՞նց թե,- բացականչեց նա,- դու երկնքի՞ց ես իջել: -Այո՛,- համեստորեն պատասխանեցի ես: -Ի՜նչ ես ասում, շատ հետաքրքիր է…
Եվ փոքրիկ իշխանն այնքա՜ն գեղեցիկ, այնքան զրնգուն ծիծաղեց, որ տրամադրությունս լրիվ փչացավ: Ես չեմ սիրում երբ իմ ձախորդություններին անլուրջ են վերաբերվում: Հետո նա ավելացրեց. -Ուրեմն դու էլ ես երկնքից իջել: Իսկ ո՞ր մոլորակից ես եկել:
Ինձ թվաց, թե ես կռահեցի նրա խորհրդավոր հայտնության գաղտնիքը և, առանց այլևայլության, հարցրի.
-Ուրեմն դու այլ մոլորակի՞ց ես եկել:
Բայց նա չպատասխանեց: Նա գլուխը մեղմորեն օրորում էր՝ հայացքը չկտրելով իմ ինքնաթիռից.
-Հնարավոր չէ. դու սրանով չէիր կարող շատ հեռվից գալ…
Նա ընկավ երազանքների գիրկը, և դա երկար տևեց: Այնուհետև, գրպանից հանելով իմ նկարած գառնուկը, սկսեց խորասուզված հիանալ իր գանձով:
Չեք կարող պատկերացնել, թե որքան ինձ հետաքրքրեց «այլ մոլորակների» մասին նրա կիսախոստովանությունը: Եվ ես փորձեցի որքան հնարավոր է շատ բան իմանալ: -Որտեղի՞ց ես եկել, սիրելի՛ մանչուկ: Որտե՞ղ է քո տունը: Ո՞ւր ես ուզում տանել իմ գառնուկին: Երկար ու լուռ մտորելուց հետո նա պատասխանեց. -Լավ արեցիր, որ ինձ արկղ տվիր. գիշերներն իմ գառնուկը հենց նրա մեջ էլ կքնի: -Դե իհարկե՛: Եվ եթե դեմ չես, քեզ կտամ նաև մի պարան, որպեսզի ցերեկվա ժամերին նրան կապես: Ցից էլ կտամ: -Նրան կապե՞մ… Դու էլ հո չասի՜ր: -Ախր, եթե չկապես, գառնուկը կարող է գնալ՝ ուր խելքին փչի, ու մի տեղ կկորչի…
Եվ իմ բարեկամը նորից զրնգուն ծիծաղեց. -Բայց ո՞ւր կարող է գնալ: -Ուր խելքին փչի: Կգնա ուղիղ, մինչև…
Փոքրիկ իշխանը լուրջ տեսքով ընդհատեց ինձ. -Ոչինչ, թող գնա, իմ տունը շա՜տ փոքր է:
Նա կարծես մի քիչ տխրեց, հետո շարունակեց. -Եթե անընդհատ ուղիղ գնաս, շատ հեռու չես գնա…

  1. Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դու՛րս գրիր այդ բառերը՝ լրացնելով բաց թողած տառերը:
    դարձավ, գաղտնիք, փորձեցի, խորհրդավոր
  2. Ի՞նչ է նշանակում անընդհատ բառը.
    ա/ չընդհատվող
  3. Դու՛րս գրիր թավ և ընդգծված բառերի հականիշները.
    գեղեցիկ-տգեղ
    պարզ-բարդ
    երկար-կարճ
    ուղիղ-շեղ
  4. Տրված բառերից որի՞ դիմաց է սխալ նշված նրա տեսակը:
    դ/ տուն – ածանցավոր:
  5. Տրված բառերը դարձրո՛ւ հոգնակի.
    ա/ հարցեր
    բ/ նկարներ
    գ/ գառներ
    դ/ մոլորակներ
  6. Տրված բառերից յուրաքանչյուրի դիմաց նշված է, թե այն ինչ խոսքի մաս է: Ո՞րն է սխալ.
    դ/ փոքրիկ — թվական
  7. Դու՛րս գրիր տեքստի մեջ փակագծերում առնված բայերը և դի՛ր անհրաժեշտ ձևով (համապատասխանեցրո՛ւ տեքստին):
    տեսավ, ընկավ, կապես, տխրեց
  8. Տրված նախադասության մեջ գտի՛ր ենթական և ստորոգյալը:
    Նա գլուխը մեղմորեն օրորում էր:
    ենթակա նա
    ստորոգյալ օրորում էր
  9. Տեքստից դու՛րս գրիր մեկական հարցական և բացականչական նախադասություն:
    Ուրեմն դու այլ մոլորակի՞ց ես եկել:
    Եվ փոքրիկ իշխանն այնքա՜ն գեղեցիկ, այնքան զրնգուն ծիծաղեց, որ տրամադրությունս լրիվ փչացավ:
  10. Տեքստում ընդգծված նախադասության մեջ բաց է թողնված մեկ կետադրական նշան: Լրացրո՛ւ :
    Ես չեմ սիրում, երբ իմ ձախորդություններին անլուրջ են վերաբերվում:
  11. Դո՛ւրս գրիր փոքրիկ իշխանի ծիծաղը բնութագրող բառերը:
    գեղեցիկ, զրնգուն
  12. Ինչո՞ւ հեղինակի տրամադրությունը փչացավ.
    բ/նա չէր սիրում, որ իր ձախորդություններին անլուրջ էին վերաբերվում
  13. Փոքրիկ իշխանը ի՞նչ հարցրեց, երբ առաջին անգամ տեսավ ինքնաթիռը.
    Սա ի՞նչ առարկա է:
  14. Հեղինակի կարծիքով ̀ ո՞ւր կարող էր գնալ գառնուկը.
    Ուր խելքին փչի: Կգնա ուղիղ:
  15. Բացատրի՛ր «Ուղիղ գնաս, շատ հեռու չես գնա» միտքը:
    Հեռուն գնալու համար շեղ ու դժվարին ճանապարհ է պետք: